پرسش

البته کنجکاوی من متوجه گونه نوشتاری "اله موت" است و چرایی انتخاب آن برای ایجاد تمایز آن با واژه "الموت" به معنای مرگ و نیستی؛میثم عسگری

پاسخ؛

پروژه تغییر حالت نوشتاری کلمه الموت به اله موت را می توان به تحقیقی که از سال پیش در باب رسم الخط زبان تاتی یا دیلمی در حال انجام است، نسبت داد. فارغ از اختلاف نظری که در میان اساتید حوزه زبان شناسی در مورد زبان مردم اله موت وجود دارد و گروهی آن را تاتی و گروه بزرگتری آن را دیلمی می دانند، آنچه که به عنوان نقطه ضعف این زبان در کل منطقه تحت پوشش آن، از خلخال گرفته تا شاهرود سمنان و از مازندران گرفته تا تاکستان، می توان نام برد، فقدان رسم الخط اختصاصی و اسلوب ویژه نوشتاری آن است. همونطور که بهتر از بنده میدانی، رسم الخط زبان کردی یکی از مولفه های پایداری و قوام این زبان و گویشهای زیرمجموعه آن بوده است و سبب شده که زبان کردی به عنوان یک زبان دارای شخصیت مستقل شناخته شود؛ پرهیز از استفاده حرکات فتح و کسره و ضمه که مخصوص زبان عربی است و تهیه چارچوبی برای نوشتن کلمات با استفاده از نشانه هایی که جایگزین این حرکات شوند، به کلمات کردی، موقعیتی منحصر بفرد داده و متون کردی با این سبک نوشتاری کاملا قابل تمایز از دیگر زبانها هستند؛ ضمن اینکه الگوی نوشتاری در این زبان، روشهای خوبی برای نوشتن کلمات و تمایز آنها از هم در اختیار جویندگانی مثل بنده حقیر قرار داده. ....... از سوی دیگر چنانچه می دانید کلمه رایج الموت، تشکیل شده از دو قسمت اله و موت است که حتی امروز در بخشهایی از مازندران و نقاط هم مرز با منطقه ما، از سوی ساکنان روستایی به همین صورت تلفظ میشود و در برخی جاها « آلموت ، به سکون لام » هم تلفظ میشود؛ اما آنچه واضح است این است که بحث ما بر سر تلفظ نیست بلکه مساله اصلی، حالت نوشتاری این کلمه است که با این ترفند برگرفته از قواعد رسم الخط کردی، که فعلا قاعده معیار برای چنین زبانها و گویشهایی است و برای گریز از قراردادن حرکات زبان عربی، به صورت اله موت نوشته می شود بدون اینکه کوچکترین تغییری در لفظ و خواندن آن پیش آید تا از این طریق با کلمه همشکل عربی آن، که بسیار هم معروف است و به معنای مرگ است، اشتباه نشود. زبان بستر یک فرهنگ رو برای رشد و بالیدن فراهم میکنه، شیوه نگارش (رسم الخط) هم اون رو از گزند فراموشی تاریخی‌ حفظ میکنه. نمونه خوب زبان کردی رو اشاره کردی و اینکه چطور نگارش مخصوص این زبان شکل یک پارچه تری به هویت کردی بخشیده. مشابه اون رو در مورد زبان مازرونی و گیلکی هم دیدم و جالب اینکه اخیرا صفحات زیادی در ویکیپدیا به این زبانها نگاشته شده اند. مشباهات فراوان بین این زبانها و زبان ما ( تاتی‌ یا دیلمی ), ایجاد یک رسم الخط جدید رو ساده تر می‌کنه. اتفاقا به صرافت افتاده بودم که پیشنهاد تدوین یک اسلوب جدید نگارشی رو برای خودمون رو هم بدم که خوشبختانه از قبل در دست بررسی و پژوهش است، از بهر پسته آمدیم و بر شکر افتاد. در مورد واژه "الموت" هم عقیده هستم که باید ترفندی جست تا تمایز این واژه با نمونه عربیش به معنای مرگ رو حد اقل کرد. و البته نگارشی رو انتخاب کرد که تلفظ صحیح الموت به گونه‌ای که در بیشتر روستاهای منطقه استفاده می‌شه رو برسونه. اگر خوب به یاد بیاورم، این تلفظ در اندج و کوچنان به فتح الف و کسر لام است. پیشنهاد "اله موت" تمایز لازم با مشابه عربی‌ آن‌ را ایجاد می‌کند، اما به گمان من (که فقط نظری است غیر کارشناسی)، مختصر نارسایی با شیوه رایج تلفظ فارسی آن‌ به فتح لام است ایجاد می‌کند. نمی‌دانم که دیگر شکل‌های نوشتاری که متفاوت از فرم فعلی‌ آن است، ماند "المووت" (وو=واو کشیده) و ... هم مورد بررسی بوده اند یا خیر این تغییر نوشتاری هرچند غریب است و در ماههای ابتدایی ممکن است خوانندگان را به اشتباه وا دارد و در نحوه تلفظ هم تاثیر بگذارد اما با کثرت استفاده، به راحتی می توان از این معضل نوشتاری رد شد. البته تحقیقات در این زمینه برای ارائه الگوی مستند ادامه دارد و آقای عنایت اله مجیدی استاد فرهیخته اله موتی و دکتر عبدلی و چند تن از اساتید دیگر نیز مورد پرسش قرار گرفته اند و از آنها تقاضای اظهار نظر شده است. امیدوارم مفید بوده باشد